ALGEMENE LEZINGEN
Drie tot vier avonden per seizoen staan er ‘algemene lezingen’ op het programma. Vaak worden er dan sprekers van buiten de vereniging uitgenodigd een lezing te verzorgen.
Er kunnen verschillende onderwerpen aan de orde komen zoals:
- Een bepaald mineraal
- Een vindplaats
- Geologische verschijnselen
- Reisverhalen
- Geologie van bepaalde landen of streken.
- e.a.
De avonden zijn vrij toegankelijk; ook voor niet leden.
Algemene Lezing 29-01-2026
Barnsteen op 29/01/2026 door Sjoerd Wendelaar
.
Er waren 18 leden bij deze lezing.
Barnsteen wordt in vele producten verwerkt; van sieraad tot ingredient voor anti-rimpel crème (zie foto).
Het is een zgn “half-edelsteen” met en hardheid van 2,5 en een kleurschakering van geel -> oranje -> rood -> blauw -> zwart. De kleur is afhankelijk van de oxidatie-graad van het barnsteen.
Barnsteen is een plantaardig fossiel; het is de fossiele hars van verschillende boomsoorten. De belangrijkste “leveranciers” van hars waren coniferen, larix-achtigen en vlinderbloemigen
Het hars gaat in de eerste 10.000 tot 100.000 jaar over in kopal; daarna duurt het nog een aantal miljoen jaar tot het uiteindelijk barnsteen is.
De belangrijkste vindplaatsen tegenwoordig zijn:
- Het baltische gebied en Polen
- Myanmar
- Dominicaanse Republiek
- Mexico
De barnsteen uit het Baltische gebied is afgezet door de miljoenen jaren oude rivierloop van de Eridanos. Dit is een rivier (uit het Mioceen, ca 35-7 ma) die vanuit noord-europa naar de Noordzee liep.
De barnsteen uit het Baltische gebied wordt gevonden in de Oostzee, maar ook in grote open groeves zoals in Polen.
Waar gebruikte men barnsteen vroeger voor? Voornamenlijk voor siervoorwerpen en sieraden. Ook een bekende toepassing van barnsteen is de beroemde Barnsteenkamer in Sint Petersburg.
In barnsteen kom je vele goed bewaarde fossielen tegen, insecten of planten die door de uitstromende hars werden ingesloten en zodoende goed werden afgesloten van de zuurstof en dus goed bewaard.
De barnsteen uit de Dominicaanse Republiek is ontstaan door de fossilisering van hars uit vlinderbloemigen en wordt via kleinschalige mijnbouw daar gewonnen.
Barnsteen uit Myanmar wordt gevonden aan de vroegere kust van de Tethys-oceaan, ca 100 ma geleden. Het barnsteen zit is zeer harde kalksteen en moet dus moeizaam worden gewonnen.
Tenslotte wil ik een spreuk aanhalen uit Tibet:
- Barnsteen verheugt het hart en verwarmd de ziel”
De mevrouw op de foto heeft dus een heel blij hart en een hele warme ziel!!
Het was een mooie, leerzame lezing die heel enthousiast werd gepresenteerd door dhr. Wendelaar!
Peter van der Berg
Lezing Smachten naar Smaragden
Donderdag 6 november 2025
Inleider: Piet van Kalmthout
Aantal aanwezigen: 13
Piet geeft aan het begin van de lezing aan dat hij in 1979 is begonnen te verzamelen, voornamelijk Lavrion. Hij werd daar op geattendeerd door de vriend van zijn moeder en na een tijdje opgravingen te hebben bezocht ging de trip toch maar verder naar Lavrion. Hier werd Piet besmet door het micromount-virus en is hij heden ten dage een autoriteit op zijn gebied.
Piet heeft een uitgebreide verzameling die notarieel is vermaakt aan de uni van Athene.Na deze korte persoonlijke inleiding komt er een mini-cursus gemmologie, ter inleiding op het thema: smaragd
Hardheid edelstenen
De hardheid van een steen bepaald of deze als sierraad gebruikt kan worden en hoe; ring of armband/collier. ( foto1)
In de onderstaande tabel staan wat voorbeelden (foto2 -3)
Helaas hebben smaragden een hardheid van 7.5 – 8.0; hierdoor kun je ze eigenlijk niet goed slijpen in vele vlakken. Dit komt door het risico op “afbreuk” van de geslepen randen. Er zijn echter prachtige colliers gemaakt, een is er op “Tussen kunst en kitsch” geweest in 2013 toen ze in Nijmegen waren. Piet heeft dat collier op de foto gezet.
Na de pauze komen op het hoofdonderwerp van de avond:
Smachten naar smaragden
Het onderwerp van de avond zijn de smaragden uit het Habachtal. Dit ligt in de buurt van Bramberg am Wildkogel, in het Zell am See-district.
Hét uitgangspunt van de zoektocht naar smaragden is Berggasthof Alpenrose.
Deze gasthof kun je op 3 manieren bereiken: te voet, met de fiets en met de “smaragdexpress”. Dit is de bus die loopt tussen Bramberg en de Alpenrose.
Van hieruit is het de Habach naar boven volgen om bij de mogelijke vindplaatsen van smaragd te komen;
- Net naast Alpenrose
- Halverwege Alpenrose en de mijn
- Bij de mijn.
Bij de mijn wordt het zoeken sterk afgeraden ivm aard- en steenverschuivingen.
De mijn zelf is absoluut verboden terrein, daar mogen allen de eigenaren, de familie Steiner, nog komen zoeken (met alle gevaren van dien).
De mijn is in 1925 geopend en er zijn fantastische smaragden gevonden.
Eind jaren zeventig is de mijn en het zoekrecht overgenomen door de familie Steiner.
Prachtige smaragden en andere mineralen uit het Habachtal zijn te bewonderen in de winkel/museum van de familie Steiner en in het Museum van Bramberg.
Het was een fantastische avond, gepresenteerd door een heel enthousiaste Piet van Kalmthout!
Alle getoonde mineralen komen uit het Habachtal.
Peter van der Berg
